Box 3: inkomen uit sparen en beleggen
Het Nederlandse belastingstelsel kent drie boxen voor de aangifte inkomstenbelasting. Belangrijk om te weten is dat het vermogen wordt belast in box 3. In box 3 wordt nog geen belasting geheven over werkelijk rendement. Tot 2021 werd jouw vermogen volledig op één hoop gegooid, waarover een fictief rendement werd berekend. Voor veel mensen in het fictieve rendement hoger dan zij daadwerkelijk over hun vermogen hebben behaald. De overheid heeft het plan om in de toekomst daadwerkelijk rendement te belasten, maar door problemen zal dit op zijn vroegst in 2026 in werking treden. Tot die tijd gelden er tijdelijke regels.
Hoe werkt de vermogensbelasting?
Tot de plannen rond zijn en het vermogen zal worden belast op basis van werkelijk rendement, wordt er gebruik gemaakt van de spaarvariant als overbruggingswetgeving. In de nieuwe spaarvariant splitst de Belastingdienst jouw vermogen op in drie delen:
- spaargeld
- overige investeringen
- schulden
Per vermogensdeel maakt de Belastingdienst gebruik van een ander fictief rendement. Over het totale fictieve rendement betaal je 36% vermogensbelasting in 2024 en 2025. In de onderstaande tabel zie je de fictieve rendementen waarmee de Belastingdienst rekent. De percentages voor beleggingen en andere bezittingen staat al vast. De percentages voor banktegoeden en schulden liggen al vast. De percentages voor banksaldi en schulden zijn nog voorlopig voor 2025. Ook zijn er een aantal wijzigingen voor volgend jaar bekend volgens het Belastingplan 2026. De schijven en belastingtarieven voor 2026 staan ook in de onderstaande tabel. Let wel op: deze zijn nog op voorbehoud van wijzigingen.
| Vermogen | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|
| Spaargeld | 0,00% | 0,92% | 1,44% | 1,44% |
| Beleggingen/overige bezittingen | 5,53% | 6,17% | 6,04% | 5,88% |
| Schulden | 2,28% | 2,46% | 2,61% | 2,62% |
| Vermogen | 2025 | 2026 volgens het Belastingplan 2026 |
|---|---|---|
| Spaargeld | 1,44% | Nog niet bekend |
| Beleggingen/overige bezittingen | 5,88% | 6% |
| Schulden | 2,62% | Nog niet bekend |
| Vermogen | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|
| Spaargeld | 0,00% | 0,92% | 1,44% | 1,44% |
| Beleggingen/overige bezittingen | 5,53% | 6,17% | 6,04% | 5,88% |
| Schulden | 2,28% | 2,46% | 2,61% | 2,62% |
| Vermogen | 2025 | 2026 volgens het Belastingplan 2026 |
|---|---|---|
| Spaargeld | 1,44% | Nog niet bekend |
| Beleggingen/overige bezittingen | 5,88% | 6% |
| Schulden | 2,62% | Nog niet bekend |
Heffingsvrij vermogen
Gelukkig hoef je niet over al je vermogen belasting te betalen, er geldt namelijk een vrijstelling. Voor het jaar 2024 is het heffingsvrije vermogen € 57.000 (voor fiscale partners geldt € 114.000). In 2025 is het heffingsvrije vermogen €57,684 en voor fiscale partners €115,368.
Eerder dit jaar presenteerde het Belastingplan 2026 een verlaging voor het heffingsvrije vermogen box 3 naar € 51.396 en voor fiscale partners € 102.792. De tweede kamer heeft toch besloten om deze maatregeling terug te draaien, het heffingsvrije vermogen 2026 zal verhoogt worden naar € 59.357 in plaats van € 51.396.
Schuldendrempel
Schulden verlagen jouw vermogen, maar je moet hier wel op de schuldendrempel letten. Voor 2025 is deze schuldendrempel € 3800, zonder fiscale partner en € 7600 met fiscale partner. In 2026 zal dit ongewijzigd blijven.
In 2024 was deze drempel €3700 zonder fiscale partner en € 7400 met fiscale partner.
Box 3 Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR)
In juni 2024 stelde de Nederlandse Hoge Raad dat de huidige manier van vermogensbelasting mogelijk in strijd is met de Europese wetgeving. Ze oordeelden dat het belasten van een fictief rendement niet is toegestaan als je werkelijke rendement lager is dan waar de belastingdienst vanuit gaat. Als gevolg hiervan moet de Nederlandse belastingdienst je toestaan om je werkelijke rendement op te geven en in plaats daarvan je belasting op basis daarvan te berekenen.
Om je Opgaaf Werkelijk Rendement aangifte te kunnen doen, is het vanaf juli 2025 mogelijk om het formulier ”Opgaaf Werkelijk Rendement” (OWR) in te vullen. Dit kan via de online omgeving (Mijn Belastingdienst) of via je belastingadviseur.
Het formulier Opgaaf Werkelijk Rendement:
- Is beschikbaar voor meerdere belastingjaren
- Berekent automatisch je werkelijke aangifte
- Moet een keer per belastingjaar worden ingediend
Wat kan er worden opgenomen in de berekening werkelijk rendement:
- Rente op spaargeld
- Dividenden
- Marktwaardewinsten (bijv. stijgende aandelenkoersen)
Wat kan niet worden afgetrokken:
- Transactiekosten
- Kosten voor bank- of rekeningonderhoud
- Onderhoudskosten voor onroerend goed
- Verliezen uit voorgaande jaren
Hoeveel vermogensbelasting betaal je?
Rekenvoorbeelden box 3:
Rekenvoorbeeld box 3 met schuld 2025
Stap 1: Bereken het totale fictieve rendement op alle bezittingen
Eerst berekenen we het fictieve rendement op elk type bezitting afzonderlijk:
Beleggingen:
- Waarde beleggingen: € 100.000
- Fictief rendement beleggingen: € 100.000 × 5,88% = € 5.880
Spaargeld:
- Waarde spaargeld: € 100.000
- Fictief rendement spaargeld: € 100.000 × 1,44% = € 1.440
Totaal fictief rendement: € 5.880 + € 1.440 = € 7.320
Stap 2: Breng de schuld in mindering
Nu trekken we de fictieve rente op de schuld af van het totale rendement.
Bepaal eerst de aftrekbare schuld:
- Totale schuld: € 50.000
- Minus drempelwaarde schuld: € 7.600
- Aftrekbare schuld: € 50.000 – € 7.600 = € 42.400
Bereken de fictieve rente op deze aftrekbare schuld:
- Fictieve rente op schuld: € 42.400 × 2,62% = € 1.111
Bereken het netto rendement:
- Rendement na aftrek schuld: € 7.320 – € 1.111 = € 6.209
Stap 3: Bepaal het totale vermogen voor Box 3
Om het rendementspercentage te berekenen, moeten we eerst weten wat het totale vermogen is na aftrek van schulden.
Bereken het totale vermogen:
- Totale bezittingen (beleggingen + spaargeld): € 100.000 + € 100.000 = € 200.000
- Minus aftrekbare schulden: € 42.400
- Vermogen: € 200.000 – € 42.400 = € 157.200
Stap 4: Bereken het rendementspercentage op het vermogen
Dit percentage gebruiken we verderop om het belastbare inkomen te berekenen.
Rendement op vermogen:
- Netto rendement ÷ totaal vermogen = € 6.209 ÷ € 157.200 = 3,892%
Rendementspercentage: 3,892%
Stap 5: Bepaal de belastbare grondslag sparen en beleggen
Niet het hele vermogen is belastbaar. We trekken eerst het heffingsvrij vermogen af.
Bereken de grondslag:
- Totaal vermogen: € 157.200
- Minus heffingsvrij vermogen 2025: € 115.368
- Grondslag sparen en beleggen in 2025: € 157.200 – € 115.368 = € 41.832
Stap 6: Bereken het fictieve rendement op de belastbare grondslag
Nu passen we het rendementspercentage toe op het belastbare deel van het vermogen.
Fictief rendement op vermogen in 2025:
- Belastbare grondslag × rendementspercentage
- € 41.832 × 3,892% = € 1.628
Belastbaar inkomen uit vermogen: € 1.628
Stap 7: Bereken de uiteindelijke verschuldigde belasting
Tot slot berekenen we de daadwerkelijk te betalen belasting door het belastingtarief van Box 3 toe te passen.
Uiteindelijke belasting in 2025:
- Belastbaar inkomen × belastingtarief Box 3
- € 1.628 × 36% = € 586
Te betalen belasting Box 3 in 2025: € 586
Rekenvoorbeeld box 3 zonder schuld 2025
Stap 1: Bereken het totale fictieve rendement op alle bezittingen
Eerst berekenen we het fictieve rendement op elk type bezitting afzonderlijk:
Beleggingen:
- Waarde beleggingen: € 100.000
- Fictief rendement beleggingen: € 100.000 × 5,88% = € 5.880
Spaargeld:
- Waarde spaargeld: € 100.000
- Fictief rendement spaargeld: € 100.000 × 1,44% = € 1.440
Totaal fictief rendement: € 5.880 + € 1.440 = € 7.320
Stap 2: Bepaal het totale vermogen voor Box 3
Omdat er geen schulden zijn, is het vermogen gelijk aan de totale bezittingen.
Totaal vermogen:
- Beleggingen + spaargeld = € 100.000 + € 100.000 = € 200.000
Stap 3: Bereken het gemiddelde rendementspercentage op het vermogen
Dit percentage gebruiken we verderop om het belastbare inkomen te berekenen.
Rendement op vermogen:
- Totaal rendement ÷ totaal vermogen = € 7.320 ÷ € 200.000 = 3,66%
Rendementspercentage: 3,66%
Stap 4: Bepaal de belastbare grondslag sparen en beleggen
Niet het hele vermogen is belastbaar. We trekken eerst het heffingsvrij vermogen af.
Bereken de grondslag:
- Totaal vermogen: € 200.000
- Minus heffingsvrij vermogen 2025: € 115.368
- Grondslag sparen en beleggen in 2025: € 200.000 – € 115.368 = € 84.632
Stap 5: Bereken het fictieve rendement op de belastbare grondslag
Nu passen we het rendementspercentage toe op het belastbare deel van het vermogen.
Fictief rendement op vermogen in 2025:
- Belastbare grondslag × rendementspercentage
- € 84.632 × 3,66% = € 3.098
Belastbaar inkomen uit vermogen: € 3.098
Stap 6: Bereken de uiteindelijke verschuldigde belasting
Tot slot berekenen we de daadwerkelijk te betalen belasting door het belastingtarief van Box 3 toe te passen.
Uiteindelijke belasting over vermogen in 2025:
- Belastbaar inkomen × belastingtarief Box 3
- € 3.098 × 36% = € 1.115
Te betalen belasting Box 3 in 2025: € 1.115
Rekenvoorbeeld box 3 opgaaf werkelijk rendement:
In 2023 hadden jullie:
- €100,000 aan spaargeld (rentedragende rekening)
Over het spaargeld heb je in 2023 €2.000 aan rente ontvangen
- €150,000 aan beleggingen (aandelen, ETFs, etc.) Op 31 december 2023 hebben de beleggingen een waarde van € 151.000. In 2023 hebben jullie geen beleggingen gekocht of verkocht. Jullie hebben ook geen dividenden ontvangen
- €0 in schulden
€0 in schulden
Totaal: €250.000 in Box 3 vermogen.
Je hebt een fiscale partner, de belastingvrije som is €114.000.
Het belastbare bedrag in je Box 3 is dus je totaal minus de belastingvrije som -€136.000.
Hoe de Belastingdienst je belast op basis van je veronderstelde inkomen (fictieve aangifte met gebruik van op dit moment bekende percentages):
| Vermogenscomponent | Bedrag | Vermoedelijk rendement | Waarde |
| Spaargeld | €100.000 | 0.92% | €920 |
| Investeringen & overige activa | €150.000 | 6,17% | €9.255 |
| Totaal rendement (verwacht): | €10.175 | ||
| Minus belastingvrije deel | -€4.640 | ||
| Totaal rendement (berekend): | €5.535 | ||
| Te betalen belasting (36%): | €1.771 |
| Vermogenscomponent | Bedrag | Vermoedelijk rendement | Waarde |
| Spaargeld | €100.000 | 0.92% | €920 |
| Investeringen & overige activa | €150.000 | 6,17% | €9.255 |
| Totaal rendement (verwacht): | €10.175 | ||
| Minus belastingvrije deel | -€4.640 | ||
| Totaal rendement (berekend): | €5.535 | ||
| Te betalen belasting (36%): | €1.771 |
Hoe je wordt belast als je je werkelijke aangifte indient:
| Vermogenscomponent | Bedrag | Waarde |
| Spaargeld | €100.000 | €2.000 |
| Investeringen & overige activa | €150.000 | €1.000 (€151.000 – €150.000) |
| Totaal werkelijke rendement | €3.000 | |
| Te betalen belasting (36%) | €1.080 |
| Vermogenscomponent | Bedrag | Waarde |
| Spaargeld | €100.000 | €2.000 |
| Investeringen & overige activa | €150.000 | €1.000 (€151.000 – €150.000) |
| Totaal werkelijke rendement | €3.000 | |
| Te betalen belasting (36%) | €1.080 |
Vergelijking:
| Vergelijking | |
| Vermoedelijke rendement | €5.535 |
| Werkelijke rendement | €3.000 |
| Vergelijking | |
| Vermoedelijke rendement | €5.535 |
| Werkelijke rendement | €3.000 |
Wat dit betekent:
Het werkelijk rendement is lager dan het fictief rendement, daarom heeft het zin op het formulier opgaaf werkelijk rendement in te vullen, je krijgt dan mogelijk geldt terug of betaald minder belasting.
Standaard zou je worden belast alsof je veel meer hebt verdiend dan je in werkelijkheid hebt gedaan. Dankzij de nieuwe Box 3 belastingregels kun je een teruggaaf vragen op basis van de werkelijke aangifte als je ondersteunende informatie verstrekt.
Wil je hulp bij het berekenen van je toekomstige Box 3 belasting? Wij kunnen controleren of je te veel betaalt op basis van je werkelijke spaartegoeden en beleggingen.
Veelgestelde vragen over Opgaaf Werkelijk Rendement
Heb je vragen over de nieuwe mogelijkheid om je werkelijk rendement in box 3 op te geven?
Bekijk onze uitgebreide blog waarin we alle veelgestelde vragen beantwoorden hier
Tips van de BelastingBespaarders
- Los kleine schulden af voor 1 januari
Alleen schulden boven €3800 (2025) per persoon zijn aftrekbaar. - Betaal grotere rekeningen vroegtijdig
Het vooruitbetalen van uitgaven zoals ziektekostenverzekeringen voor 31 december verlaagt je belastbaar vermogen. - Controleer je fiscale partner toewijzing
Het strategisch verdelen van je vermogen kan je totale verschuldigde belasting verlagen. - Dien het OWR formulier op tijd in.
Je kan het formulier al vanaf juli 2025 indienen. Dit is belangrijk als je werkelijke rendement lager is dan je veronderstelde rendement.
Hulp bij vermogensbelasting?
Direct één van onze adviseurs aan de lijn
Heb je nog vragen over de vermogensbelasting? Of heb je andere belasting gerelateerde vragen? Wij helpen je graag verder! Neem vrijblijvend contact met ons op via onderstaande gegevens.
Vul ons contactformulier in en wij nemen contact met je op
Stuur je bericht hier
Bel ons op 020 – 2170120